گردشکار: به دنبال طرح شکایتی به خواسته ابطال ردیف 25-4-2 صفحه 4 جدول معافیتهای بند (الف) ماده (9) قانون مالیات بر ارزش افزوده موضوع اطلاعیه شماره 9320 مورخ 1401/10/04 سازمان امور مالیاتی کشور، هیأت عمومی دیوان عدالت اداری به موضوع رسیدگی و به موجب دادنامه شماره 140331390001624322 مورخ 1403/7/10 حکم به ابطال مقرره مذکور از زمان صدور آن صادر نمود. متن دادنامه صادره از هیأت عمومی دیوان عدالت اداری به شرح زیر است:
«با عنایت به این که معافیت مالیاتی ردیف 25-4-2 صفحه 4 جزء 2 جدول بند (الف) ماده 9 قانون مالیات بر ارزش افزوده مصوب سال 1400 و تبصره آن اختصاص به دام زنده و خوراک آن دارد و از سوی دیگر اصطلاح «دام» به حیواناتی اطلاق میگردد که برای امور تغذیه انسان و یا فعالیتهای اقتصادی و آزمایشگاهی تولید، نگهداری و پرورش داده میشوند، در نتیجه ردیف 25-4-2 صفحه 4 جزء 2 جدول بند (الف) ماده 9 قانون مالیات بر ارزش افزوده که در قالب اطلاعیه شماره 9320 مورخ 1401/10/04 سازمان امور مالیاتی کشور اعلام شده و بر اساس آن خوراک سگ و گربه از مصادیق خوراک دام و مشمول معافیت از مالیات بر ارزش افزوده معرفی گردیده است، خارج از حدود اختیار و خلاف قانون است و مستند به بند یک ماده 12 و مواد 13 و 88 قانون دیوان عدالت اداری مصوب سال 1392 از تاریخ تصویب ابطال میشود. این رای بر اساس ماده 93 قانون دیوان عدالت اداری (اصلاحی مصوب 1402/02/10) در رسیدگی و تصمیمگیری مراجع قضایی و اداری معتبر و ملاک عمل است.»
پس از صدور رأی مذکور، آقای دکتر سبحانیان رییس کل سازمان امور مالیاتی کشور به موجب نامه شماره 200/18680/ص مورخ 1403/9/24 به ریاست دیوان عدالت اداری خواستار اعمال ماده 91 قانون دیوان عدالت اداری نسبت به رأی مذکور شد. متن نامه ایشان به شرح زیر است:
با توجه به اینکه خوراک سگ و گربه بر اساس ردیف 25-4-2 صفحه (4) جدول معافیتهای بند (الف) ماده (9) قانون مالیات بر ارزش افزوده مصوب 1400، ابلاغی توسط این سازمان، معاف از مالیات تلقی شده بود و عرضهکننده کالای فوق، مالیات و عوارض ارزش افزوده را بر اساس مندرجات جدول معافیتها از خریداران دریافت نکرده است، فلذا در صورت اعمال ماده (13) قانون دیوان عدالت اداری نسبت به مقرره مذکور (بدان گونه که در دادنامه معترضعنه تصریح گردیده است)، برای عرضهکننده در مورد فروشهای مربوط به بازههای زمانی سابق، وضعیتی پیش میآید که امکان شناسایی خریداران و دریافت مالیات بر ارزش افزوده از آنها وجود نخواهد داشت.این موضوع موجب خواهد شد مطالبه مالیات و عوارض ارزش افزوده و جرایم مربوط از عرضهکننده به عنوان مؤدی صورت پذیرد که این امر، از مصادیق «عقاب بلابیان» و «تکلیف مالایطاق» است و مغایر شرع به نظر میرسد. یادآور میشود، پیش از صدور رأی ابطالی، جدول مذکور اصلاح شده است. در خصوص مطالبه مالیات و عوارض ارزش افزوده و جرایم مربوط در موضوع موصوف از عرضهکننده که موجبات تکلیف مالایطاق برای آنها فراهم نموده است، به پیوست نامه یکی از شرکتها که در زمینه تولید خوراک آبزیان و حیوانات خانگی فعالیت مینماید، صرفاً به عنوان یک نمونه از استیصال مؤدیان، ارسال میگردد.با توجه به این که خوراک سگ و گربه بر اساس ردیف 25-4-2 صفحه (4) جدول معافیتهای بند (الف) ماده (9) قانون مالیات بر ارزش افزوده معاف از مالیات شناخته شده بود و عرضهکننده کالای فوق، مالیات و عوارض ارزش افزوده را بر اساس مندرجات اعلامی از سوی سازمان امور مالیاتی کشور از خریدار دریافت نکرده است و علیالقاعده شرکت یاد شده امکان شناسایی خریداران را نداشته که مالیات متعلقه را از آنان اخذ کند و در صورت شناسایی نیز مصرفکنندگان مالیات متعلقه را پرداخت نخواهند نمود، بنابراین مطالبه مالیات و عوارض ارزش افزوده و جرایم مربوط در موضوع موصوف میبایست از شرکت مذکور مورد مطالبه قرار گیرد که این امر به وضوح مخالف شرع انور به نظر میرسد.
لازم به ذکر است تسری اثر ابطال دادنامه هیأت عمومی نسبت به مواردی که با ابطال مقرره مورد شکایت امکان پرداخت مالیات محاسبه شده جدید توسط مؤدی وجود ندارد، مصداق قاعده «تکلیف مالایطاق» است و بر اساس آرای هیأت عمومی دیوان عدالت اداری خلاف شرع تشخیص داده شده است. از جمله آن آراء، میتوان به دادنامه شماره 140009970905812668، 140009970905812669 مورخ 1400/10/7 هیأت عمومی دیوان عدالت اداری اشاره نمود.
با توجه به مراتب ذکر شده، خواهشمند است دستور فرمایید در اجرای مواد (91) و (94) قانون دیوان عدالت اداری موجبات رسیدگی مجدد به دادنامه فوق فراهم گردد.»
حجت الاسلام و المسلمین جناب آقای دکتر عابدی رئیس دیوان عدالت اداری در تاریخ 1403/11/3 با ارجاع موضوع جهت بررسی به هیأت تخصصی موافقت نمودند و پس از طرح موضوع در هیأت تخصصی و موافقت اکثریت اعضای هیأت با اعمال ماده 91 قانون دیوان عدالت اداری نسبت به دادنامه شماره 140331390001624322 مورخ 1403/7/10 هیأت عمومی دیوان عدالت اداری موضوع در دستور کار هیأت عمومی قرار گرفت و هیأت عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ 1405/3/19 با حضور رییس و معاونین دیوان عدالت اداری و رؤسا و مستشاران شعب دیوان تشکیل شد و پس از بحث و بررسی با اکثریت آراء به شرح زیر به صدور رأی مبادرت نمود:
رای هیأت عمومی
بر اساس دادنامه شماره 14033139001624322 مورخ 1403/7/10 هیأت عمومی دیوان عدالت اداری معافیت مالیاتی ردیف 25-4-2 صفحه 4 جزء 2 جدول بند (الف) ماده 9 قانون مالیات بر ارزش افزوده مصوب سال 1400 و تبصره آن اختصاص به دام زنده و خوراک آن دارد و از سوی دیگر اصطلاح «دام» به حیواناتی اطلاق میگردد که برای امور تغذیه انسان و یا فعالیتهای اقتصادی و آزمایشگاهی تولید، نگهداری و پرورش داده میشوند و در نتیجه ردیف 25-4-2 صفحه 4 جزء 2 جدول بند (الف) ماده 9 قانون مالیات بر ارزش افزوده که در قالب اطلاعیه شماره 9320 مورخ 1401/10/4 سازمان امور مالیاتی کشور اعلام شده و براساس آن خوراک سگ و گربه از مصادیق خوراک دام و مشمول معافیت از مالیات بر ارزش افزوده معرفی گردیده است، خارج از حدود اختیار و خلاف قانون تشخیص داده شده و با استناد به بند 1 ماده 12 و مواد 13 و 88 قانون دیوان عدالت اداری مصوب سال 1392 از تاریخ تصویب ابطال گردیده است و با عنایت به مراتب مذکور صرف نظر از این که پیش از ابطال مقرره فوق جداول ناظر بر معافیتهای مالیاتی یادشده اصلاح شده بود، با توجه به این که عرضهکننده خوراک سگ و گربه بر اساس مندرجات جدول معافیتها که از سوی سازمان امور مالیاتی اعلام شده، مالیات بر ارزش افزوده را از خریداران دریافت نکرده است و از سوی دیگر چون اساساً عرضهکننده خود تکلیفی به پرداخت آن ندارد، با ابطال مقرره مذکور و اعمال ماده 13 قانون دیوان عدالت اداری، عملاً امکان شناسایی و دریافت مالیات بر ارزش افزوده در مورد فروشهای مربوط به بازههای زمانی سابق نیز وجود نخواهد داشت و بنابراین نظر به اینکه مطابق ماده 13 قانون دیوان عدالت اداری اثر ابطال مصوبات از زمان صدور رأی هیأت عمومی است مگر در مورد مصوبات خلاف شرع یا در مواردی که به منظور جلوگیری از تضییع حقوق اشخاص هیأت مذکور اثر آن را به زمان تصویب مصوبه مترتب نماید، در نتیجه بنا به دلایل یادشده و از بین رفتن زمینه اجرایی اخذ ارزش افزوده از مصرفکننده نهایی موجبی جهت اعمال حکم ماده 13 قانون دیوان عدالت اداری و ترتب اثر ابطال به زمان تصویب مصوبه وجود ندارد و ضمن موافقت با اعمال ماده 91 قانون دیوان عدالت اداری نسبت به دادنامه شماره 140331390001624322 مورخ 1403/7/10 هیأت عمومی دیوان عدالت اداری از حیث اعمال ماده 13 قانون دیوان عدالت اداری، ماده مذکور و عبارت «از تاریخ تصویب» از دادنامه یادشده حذف می گردد.