موضوع شکایت و خواسته: ابطال ماده 2 آئین نامه نحوه اعطای تخفیف های مالیاتی به آزادگان.

مقدمه: شاکی طی شکایت نامه تقدیمی اعلام داشته است، ماده 19 قانون حمایت از آزادگان (اسرای آزاد شده) بعد از ورود به کشور مصوب 1368 وزارت امور اقتصادی و دارایی را مکلف می دارد به آزادگانی که با مشکل مالیاتی مواجه هستند معافیتی با تخفیف 50% مالیاتی اعطاء نماید. لیکن هیأت وزیران در جلسه مورخ 1370/08/08 در اجرای مواد 17، 19 و 20 قانون حمایت از آزادگان آئین نامه ای مبنی بر نحوه اعطای تخفیف های مالیاتی را تصویب نمود که در ماده 2 این آئین نامه ذکر شده که هر یک از آزادگان از پرداخت 50% کل بدهی مالیاتی خود مربوط به سال آزادی و سال های قبل از آن معاف می باشد. در صورتی که آزاده با مشکلات مالی مواجه باشد و تشخیص آن هم با ممیز کل مالیاتی ذیربط می باشد از این اعطای قانونی بهره مند گردد. در حالی که طبق ماده 19 قانون اعطای تسهیلات برای آزادگان وزارت امور اقتصادی و دارایی مکلف است به آزادگانی که با مشکلات مالیاتی مواجه هستند معافیتی با تخفیف 50% مالیاتی اعطا نماید. این آئین نامه با اصل قانون مغایرت داشته چرا که مطابق آئین نامه هیأت وزیران معافیت مالیاتی را منوط به مشکل مالی دانسته است. با عنایت به مراتب مذکور ابطال ماده 2 آئین نامه فوق الذکر مورد تقاضا است.

معاون دفتر امور حقوقی دولت در پاسخ به شکایت مذکور طی نامه شماره 36698-1380/09/06 مبادرت به ارسال تصویر نامه شماره 30/46028 مورخ 1380/08/07 وزارت امور اقتصادی و دارایی و شماره 11/10532/س آ مورخ 1380/08/14 ستاد رسیدگی به امور آزادگان نموده است.

-1 در نامه رئیس شورای عالی مالیاتی آمده است، اصولاً شخصی که مشکل مالیاتی دارد طبعاً با مشکل مالی نیز مواجه است و بالعکس. از سوی دیگر با تطبیق در مندرجات ماده 2 آئین نامه یاد شده مشاهده می شود که مفاد آن حتی متضمن تسهیلات بیشتر و مساعد تری نیز نسبت به آزادگان عزیز بوده به طوری که نسبت به بدهی مالیاتی سال آزادی و سال های قبل از آزادی آنان معافیت مالیاتی مربوطه بدون لزوم احراز شرط (مشکل مالی یا مالیاتی آن ها) برقرار بوده که منطبق با ماده 19 مذکور است و صرفاً در خصوص مالیات سال های بعد از آزادی، احراز شرط مذکور (مشکل مالی یا مالیاتی) پیش بینی و وضع شده است. بنا به مراتب فوق مغایرتی بین ماده 2 آئین نامه یاد شده با ماده 19 مذکور استنباط نمی شود.

-2 معاون طرح و برنامه ستاد رسیدگی به امور آزادگان نیز در خصوص شکایت مذکور اعلام نموده است، ماده 19 از جمله مواد صریح قانون حمایت از آزادگان است که وزارت امور اقتصادی و دارایی را مکلف به اعمال معافیت با تخفیف (نه تا تخفیف) 50% مالیاتی نموده و از آنجایی که برای سهولت اجراء آن اقدام به تدوین آئین نامه اجرایی گردیده نمی بایست اصل و روح قانون را مورد سؤال و تغییر قرار می داد. و به نظر می رسد تاکنون در اجرای این ماده کوتاهی گردیده است و مشکلات مالیاتی در ماده مذکور در آئین نامه به مشکلات مالی تغییر شکل یافته که این امر نیز به نوبه خود سبب بروز مشکلات جهت آزادگان عزیز گردیده است. لذا ضمن تأیید درخواست آزاده مذکور پیشنهاد حذف ماده 2 آئین نامه نحوه اعطای تخفیف های مالیاتی به آزادگان مصوب 1370/08/08 به دلیل مخالفت با ماده 19 قانون حمایت از آزادگان مصوب 1368/09/13 مجلس شورای اسلامی را دارد.

هیأت عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ فوق به ریاست حجت الاسلام و المسلمین دری نجف آبادی و با حضور رؤسای شعب بدوی و رؤسا و مستشاران شعب تجدید نظر تشکیل و پس از بحث و بررسی و انجام مشاوره با اکثریت آراء به شرح آتی مبادرت به صدور رأی می نماید.

رأی هیأت عمومی

حکم مقرر در ماده 19 قانون حمایت از آزادگان بعد از ورود به کشور مصوب 1368 مصرح در اعمال معافیت با تخفیف 50% مالیاتی درباره آزادگانی است که با مشکلات مالیاتی مواجه هستند. نظر به تمایز معانی و مفاهیم مشکلات مالیاتی و مشکلات مالی در لفظ و اصطلاح ماده 2 آئین نامه نحوه اعطای تخفیف های مالیاتی به آزادگان از جهت اینکه اعمال حکم مقرر در ماده 19 قانون فوق الذکر را به جای مشکلات مالیاتی منوط به وجود مشکلات مالی آزادگان اعلام داشته است مغایر هدف و حکم مقنن تشخیص داده می شود و به استناد ماده 25 قانون دیوان عدالت اداری به جهت مذکور ابطال می شود.